Xao nhãng khi học online: Dấu hiệu nhận biết & Cách để con học tập trung

Con ngồi vào bàn "học online" từ sau bữa tối, hơn một tiếng sau bài tập vẫn chưa xong. Mỗi lần bố mẹ đi ngang, con lại vội chuyển màn hình về trang bài tập. Trong bài viết này, Giáo dục Con Tự Học sẽ cùng bạn tìm hiểu vì sao con dễ xao nhãng khi học online, nhận ra 5 dấu hiệu thường gặp và 4 bước đồng hành giúp con tập trung trở lại.

1. Vì sao con dễ xao nhãng khi học online?

Con dễ xao nhãng khi học online vì hai lý do: trò chơi, video giải trí chỉ cách bài học một cú nhấp chuột, và khả năng tập trung liên tục của trẻ vốn có giới hạn.

1.1. Bài học và trò chơi nằm chung một màn hình

Chỉ cần một cú nhấp chuột là con đã chuyển từ màn hình bài học sang trò chơi hay video giải trí. Một thông báo ứng dụng hiện lên, hay một video gợi ý tự bật sau bài giảng, cũng đủ kéo con đi lúc nào không hay. Như một phụ huynh chia sẻ trên báo Tuổi Trẻ, từ bài tập online, trẻ rất dễ trượt sang mạng xã hội.

Mỗi lần chuyển qua lại như vậy đều có cái giá. Theo nhà nghiên cứu về sự chú ý Gloria Mark (Đại học California, Irvine), việc liên tục chuyển sự chú ý không có lợi cho việc học và ghi nhớ.

1.2. Khả năng tập trung của con có giới hạn

Các nghiên cứu về khả năng tập trung liên tục thường ghi nhận mốc khoảng 8-25 phút, hầu như không vượt quá 30 phút - kể cả với học sinh lớn. Khả năng này nhìn chung tăng dần theo tuổi: con càng nhỏ càng cần nghỉ thường xuyên, còn học sinh cấp 2, cấp 3 tập trung được lâu hơn nhưng vẫn cần những quãng nghỉ ngắn.

Vì vậy, dù con đang học tiểu học hay đã lên cấp 3, mong con ngồi liền 1-2 tiếng trước màn hình mà không xao nhãng là kỳ vọng chưa thực tế. Con xao nhãng không có nghĩa là con lười hay không ngoan - con chỉ đang cần bố mẹ giúp sắp xếp lại giờ học cho vừa sức.

2. 5 dấu hiệu cho thấy con có thể đang xao nhãng

Một nghiên cứu thực tế cho thấy những biểu hiện thường gặp khi thiết bị kéo trẻ khỏi bài học: liên tục chuyển màn hình, bị thông báo cắt ngang, dùng máy đến khuya mà bài vẫn dở dang. Ở nhà, chúng thường hiện ra qua 5 dấu hiệu dưới đây.

👉 5 dấu hiệu cho thấy trẻ em đang bị "nghiện" mạng xã hội và cách xử lý

Một dấu hiệu đơn lẻ chưa nói lên nhiều điều, vì có khi con đang gặp bài khó thật. Khi 2-3 dấu hiệu lặp lại nhiều ngày, đó là lúc bố mẹ nên bắt đầu 4 bước bên dưới.

3. Gợi ý 4 bước giúp con học online tập trung và hiệu quả

Bố mẹ có thể đi theo 4 bước: quan sát nhịp học của con, trò chuyện để con chủ động chia sẻ, cùng con thống nhất ranh giới khi học online, rồi ghi nhận khi con làm tốt. Đi đúng thứ tự này, bố mẹ không phải đoán, còn con không cảm thấy bị trách.

3.1. Quan sát nhịp học của con trước khi kết luận

Thay vì hỏi ngay, bố mẹ hãy dành 2-3 ngày để quan sát nhịp học của con: con bắt đầu lúc mấy giờ, thường mất bao lâu để xong bài, và sau giờ học con vui vẻ hay mệt mỏi, cáu gắt.

Những quan sát này giúp bố mẹ biết con đang gặp khó ở bài học, ở khả năng tập trung, hay ở sức hút của trò chơi - để chọn đúng cách trò chuyện ở bước tiếp theo.

3.2. Trò chuyện để con chủ động chia sẻ

Cha mẹ hiểu con nhất khi con tự nguyện kể, chứ không phải khi bị tra hỏi hay kiểm soát - đó là kết luận từ nghiên cứu của Stattin và Kerr (2000). Vì vậy, mục tiêu của buổi trò chuyện là tạo cảm giác an toàn để con nói thật, không phải để con nhận lỗi.

1. 1
   Bắt đầu bằng câu hỏi về khó khăn của con: "Hôm nay bài tập có phần nào khó khiến con bị tắc không?" hoặc "Mẹ thấy con ngồi lâu mà chưa xong bài, con đang gặp khó khăn ở đâu?"
2. 2
   Lắng nghe hết rồi mới góp ý: nếu con kể đã bị video, trò chơi kéo đi, hãy ghi nhận việc con dám nói thật thay vì trách ngay, ví dụ: "Mẹ rất vui vì con đã kể thật với mẹ."
3. 3
   Cùng con tìm cách: để con đề xuất trước - "Theo con, làm gì để lần sau con xong bài nhanh hơn?" - rồi bố mẹ cùng bàn thêm. Cách do con nghĩ ra là cách con muốn giữ, và là điểm bắt đầu cho bước tiếp theo.

3.3. Cùng con thống nhất quy tắc khi học online

Từ những gì con chia sẻ, bố mẹ và con cùng thống nhất vài quy tắc ngắn, viết ra giấy và dán ở bàn học:

1. 1
   Cất điện thoại cá nhân sang một bên trong giờ học, nếu con học trên máy tính hoặc máy tính bảng.
2. 2
   Chỉ mở app, trang web của bài: đóng các tab không liên quan và bật chế độ không làm phiền để tắt thông báo trong giờ học.
3. 3
   Học từng chặng ngắn, giải trí sau khi xong bài: chia buổi học thành các chặng khoảng 25 phút xen nghỉ ngắn, theo cách học tập trung theo Pomodoro.

Với con nhỏ, bố mẹ có thể đặt máy ở khu vực sinh hoạt chung để dễ hỗ trợ khi con cần; với con lớn, hãy để con tự đề xuất cách giữ ranh giới, bố mẹ cùng con thống nhất. Hãy để con cùng góp ý, ví dụ chọn giờ bắt đầu làm bài hay chọn xem gì sau khi xong bài - ranh giới con được góp ý là ranh giới con muốn giữ.

3.4. Ghi nhận đúng hành vi cụ thể khi con làm tốt

Khi con giữ đúng thỏa thuận, hãy khen vào đúng việc con đã làm, thay vì khen chung chung "con ngoan quá". Ví dụ: "Mẹ rất mừng vì tối nay con chủ động đóng tab trò chơi để làm xong bài đúng 9 giờ."

Nếu một ranh giới cứ khó giữ, cả nhà ngồi lại sửa cho vừa sức con, thay vì phạt.

Tóm lại, con xao nhãng khi học online không phải vì con hư, mà vì bài học và giải trí giờ nằm chung một màn hình, trong khi khả năng tập trung của con có hạn. Hãy bắt đầu từ hai việc: quan sát trước khi kết luận và hỏi để hiểu thay vì hỏi để bắt lỗi - những thay đổi nhỏ giữ đều đặn sẽ giúp con tập trung hơn mỗi ngày.

Bố mẹ có thể đọc thêm bài về thời gian dùng thiết bị phù hợp theo độ tuổi, và bài về con tuổi teen học online nhưng chơi game.

4. Hakinet - Giải pháp giúp con không bị xao nhãng khi học tập online

Thỏa thuận đã có, nhưng không phải tối nào bố mẹ cũng ở nhà để nhắc. Đây là lúc một công cụ có thể gánh bớt phần nhắc nhở, để bố mẹ không phải đóng vai "người canh giờ".

Hakinet là ứng dụng đồng hành cùng con trên Internet, gồm Hakinet Parent cho bố mẹ và Hakinet Kids cài trên máy của con, dùng được trên Android, iOS và Windows. Với Hakinet, những gì cả nhà đã bàn được giữ đều đặn mỗi ngày:

1. 1
   Cùng con cài lịch đã thống nhất: giờ học, giờ chơi đúng như hai bên đã bàn; hết thời gian giải trí, thiết bị tự khóa.
2. 2
   Linh hoạt khi cần: tối nào cần thêm thời gian làm nốt bài, con có thể xin thêm giờ ngay trên máy, bố mẹ quyết định cho hay không.
3. 3
   Cùng xem lại cuối tuần: báo cáo sử dụng giúp cả nhà biết thỏa thuận nào đang hiệu quả, thỏa thuận nào cần chỉnh lại.